BIOGRAM I TWÓRCZOŚĆ

BIOGRAM: ŁAMIĄC CHLEB BIBLIJNY
ks.prof. dr hab. Józef Błażej Łach:
1.Wg dokumentów kościelnych urodziłem się 28 kwietnia 1948 roku[1] w wiosce Gorzków ,w przysiółku Gory,położonej niedaleko Bochni,w parafii p.w.św.Stanisława Bpa i Męcz. w Brzeźnicy, należącej obecnie do dekanatu Bochnia-Wschód , zostałem ochrzczony w dn.6 maja 1948 r.[2] i otrzymałem dwa imiona Józef i Błażej.Chrztu udzielił mi ks.prof. dr hab.Stanisław Łach(1906-1983)[3].Lata dzieciństwa spędziłem w gronie pięciorga rodzeństwa jako najmłodszy syn Błażeja(1903-1978 r.)[4] i Katarzyny z domu Wątor(1905-1993 r.)[5].Rodzice byli rolnikami, kontynuujący zawód swoich rodziców, a moich dziadków.[6]Posiadali gospodarstwo rolne, które w końcowej fazie rozwoju miało powierzchnię ok.3,5 ha.
2.Do szkoły podstawowej uczęszczałem w Bochni.(ok.2,5 km pieszo).Była to szkoła dla chłopców,której patronem był Stanisław Jachowicz(1796-1857),bajkopisarz i pedagog, jeden z pionierów polskiej literatury dziecięcej. W tym środowisku pedagogicznym Szkoły Podstawowej Nr.1 zdobywałem wykształcenie podstawowe w latach 1955-1962. Po zdaniu egzaminów wstępnych kontynuowałem naukę przez 4 lata w Bocheńskim Liceum Ogólnokształcącym im. Króla Kazimierza Wielkiego w Bochni . W rocznicę millenium państwa i chrztu Polski w 1966 r. po zdaniu matury i otrzymaniu świadectwa dojrzałości wstąpiłem do Wyższego Seminarium Duchownego(WSD) w Tarnowie i po ukończeniu studiów filozoficzno-teologicznych w WSD w Tarnowie otrzymałem święcenia kapłańskie w dn.28.05.1972 r. z rąk ks.abp dr Jerzego Ablewicza(1919-1990),ordynariusza diecezji tarnowskiej w latach 1962-1990 .
Studia filozoficzno-teologiczne uwieńczyłem obroną pracy magisterskiej na Wydziale Teologicznym KUL w dn.9.12.1972 r. w zakresie teologii biblijnej.
Na pierwszą placówkę duszpasterską zostałem delegowany do parafii Poręba Radlna koło Tarnowa, gdzie jako wikariusz i katecheta pracowałem w latach 1972-1974 r.
Po otrzymaniu zezwolenia od ks.Bp.Ordynariusza na studia specjalistyczne w Krakowie, otrzymałem bliżej położoną Krakowa placówkę duszpasterską w Brzesku św.Jakuba.
4.Pracowałem tu jako katecheta,wikariusz i kapelan szpitala od 24.06.1974 r. do 16.06.1977 r., a równocześnie kontynuowałem studia specjalistyczne na Wydziale Teologicznym PAT w Krakowie, gdzie udało mi się uzyskać licencjat( 24.06.1975 r.),a następnie doktorat z nauk teologicznych w zakresie teologii biblijnej.(30.06.1977 r.)
Najmilej wspominam tu pracę katechetyczną, zwłaszcza związaną z przygotywywaniem dzieci do pełnego uczestnictwa we Mszy św. tj. 1 Komunii św. Także dużo satysfacji kapłańskiej dawała mi posługa pastoralno-sakramentalna w szpitalu,gdzie często niosłem ludziom upragnioną przez nich ostatnią posługę w drodze do wieczności.Zorganizowałem w starym szpitalu w Brzesku kaplicę, w której udało mi się w niedziele i święta sprawować Eucharystię.
5.Późniejsze dzieje życia kapłańskiego najmłodszego na owe czasy doktora w diecezji tarnowskiej były następujące:
-praca duszpastersko-katechetyczna w takich parafiach jak: Dąbrowa Tarnowska ( 1977-1980 r.),Trzetrzewina(1980-1982 r.),Ołpiny( 1982-1985 r.) w diecezji Tarnowskiej,a następnie w diecezji Szczecińsko-Kamieńskiej jako wikariusz(parafie: św.St.Kostki i Bogurodzicy) i wykładowca Pisma św. w WSD w Szczecinie i w Instytucie Studiów nad Rodziną ATK.Napisałem tu i wydrukowałem rozprawę habilitacyjną p.t. „Bóg –Zbawca w biblijnych opowiadaniach o Elizeuszu”Szczecin-Warszawa 1987 r., którą mogłem dopiero przedstawić w 1991 r. na ATK(dziś:UKSW )w Warszawie ,gdzie po colloquium habilitacyjnym otrzymałem stopień doktora habilitowanego nauk teologicznych.
W latach 1989-1996 przebywałem i podejmowałem pracę pastoralno-naukową także w Austrii.
Po powrocie z Austrii pełniłem funkcję adiunkta w WSFP-Kraków (1996-2001) i wykładowcy Pisma św. w WSD OO.Karmelitów Bosych w Krakowie( 1996-1999) oraz w Instytucie Teologiczno –Pastoralnym w Rzeszowie(2001-2004).
W roku akademickim 2002/2003 rozpocząłem wykłady i zostałem mianowany na stanowisko kierownika Zakładu „Teorii Wychowania” (1.10.2003 – 1.05.2006)i profesora nadzwyczajnego w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Rzeszowskiego(17.02.2003-)
Zajmuję się tu głównie antropologią kulturową, etyką i pedagogiką a także kulturoznawstwem(kulturą orientalną,judaistyczną , hellenistyczną chrześcijańską, europejską) i jej związkami z etyką i pedagogiką ogólną oraz z pedagogiką małżeństwa i rodziny.Oprócz tego prowadziłem zajęcia zlecone w postaci wykładów ze ST w WSD w Tuchowie (2006/07) i   na Wydziale Teologicznym PAT(WTST) w Tarnowie(2007/08)
Wśród publikacji naukowych i popularno-naukowych należy wymienić 10 książek[7] i ok. 90 artykułów i recenzji[8]
WYKAZ
osiągnięć w pracy naukowej lub w działalności artystycznej
A. PRACE WYKONANE PRZED UZYSKANIEM STOPNIA DOKTORA HABILITOWANEGO(KWALIFIKACJI I STOPNIA):
                           I.Druki zwarte (książki):
1.Bóg Zbawca w biblijnych opowiadaniach o Elizeuszu, Szczecin – Warszawa 1987, 1-242
                                II.Artykuły /recenzje:

 

Hesed a hasîd w świetle Psałterza, w: AC 10 (1978), 133-150

 

Kongres biblijny w Madrycie, w: RBL 6 (1978), 333-335

 

Pielgrzymka księży tarnowskich do Ziemi Świętej, w: RSL 6 (1978), 335-338
G. Hentschel, Die Elijaerzählungen. Zum Verhältnis von historischen Geschehen und geschichtlicher Erfahrung, Ethst 33, Leipzig 1977, XXVII + 371: Rec. Józ. Łach, w: RBL 5 (1978), 279-280
Ps 24: Tylko ludzie czystego serca mogą stawać przed Bożym obliczem, w: Biblia, Księga życia ludu Bożego, Lublin 1980, 216-221
Hasîd/îm w świetle Psalmów, w: Studia z biblistyki, Warszawa 1983, 346-366
Modlitwa Salomona o mądrość /1 Krl 3, 6-15/, w: RBL 37 /1984/, 41-45
Modlitwy: błagalna i lamentacyjno – dziękczynna króla judzkiego Ezechiasza /2 Krl 19, 15-19; Iz 38, 3.9-20/, w: RBL 5 (1987), 405-413
Modlitwa po poświęceniu świątyni /1 Krl 8, 22-53/. W: Studium Scripturae anima teologiae, red. T. Matras, J. Chmiel; prace ofiarowane ks. prof. S. Grzybkowi, Kraków 1990, 175-180
B.PRACE WYKONANE PO UZYSKANIU STOPNIA DOKTORA HABILITOWANEGO (KWALIFIKACJI II STOPNIA):
KSIĄŻKI/DRUKI ZWARTE:
Z myślą o rodzinie, Biblos, Tarnów 1995,1-169
2.Stary Testament o swoich największych postaciach., Poligrafia WSD,Rzeszów 2002 ,1-325
3.Ewangelie wczoraj i dziś., Poligrafia WSD,Rzeszów 2002,1-176;
4.Człowiek a kultura.Cz.I: Zarys i wybrane zagadnienia z antropologii kulturowej.Cz.II: Kszałtowanie etyczno-pedagogicznej dojrzałości człowieka. Poligrafia WSD, Rzeszów 2002,1-171.172-335;
5.Wychowawcze posłannictwo Słowa.Zarys i wybrane zagadnienia. ,Poligrafia WSD,Rzeszów 2004,1-327.
Człowiek a wychowanie.Europejskie możliwości i zagrożenia; red.J.Łach Wyd.UR,Rzeszów 2007,1-212
Księgi 1-2 Królów.Wstęp-Przekład z oryginału-Komentarz –Ekskursy,
w:PŚST,T.IV,cz.2,Poznań(Pallottinum) 2007, 1-672;
Artykuły /recenzje:
1.Miłość i miłosierdzie w Biblii w świetle Psałterza, w: Vademecum biblijne., T. IV; red. S. Grzybek, Kraków 1991, 167-180
2.Ch. Geritzen, Lexicon der Bibel, Münz 1990, ss. 1-512; Rec. Józ. Łach, w: RBL 1 (1991), 78n
3.Josef Scharbert, Numeri. Die Neue Echter Bibel., Würzburg 1992, ss. 1-144., rec. Józ. Łach, w: RBL 3 – 4 (1993), 190-191
4.Georg Braulik, Deuteronomium II. 16, 18-34, 12. Die Neue Echter Bibel., Würzburg 1992, ss. 1-131., Rec. Józ. Łach, w: RBL 3 – 4 (1993), 191-192
5.Jak ujmować w sposób nowy teologię w 1–2 Królów?. w: RBL 4 (1996), 249-255
6.Teologia życia w Biblii w świetle Psałterza., w: Miłość jest z Boga. Wokół zagadnień biblijno – moralnych. Red. M. Wojciechowski; prace pośw. ks. prof. Janowi Łachowi, Warszawa 1997, 219-232
7.Melek a nagîd w 1-2 Krl w świetle innych tekstów biblijnych i pozabiblijnych.,w::Stworzył Bóg człowieka na swój obraz,red.W.Chrostowski;Księga pamiątkowa dla bp prof.M.Gołębiowskiego w 65 r.urodzin,W-wa (Vocatio) 2002,263-278
8.Z problematyki literackiej 1-2 Krl.,w:Coll Th(2002) z.1,s.45-56
9.Biblijna religijność „jesieni życia”,Rzeszów w:Pedagogika jesieni. Problemy wychowawcze ludzi starszych.,J.Homplewicz(red.),Rzeszów 2003,21-30
10.Zasada dobrowolności nauczania religii jako problem aktualnej reformy
szkolnictwa w Polsce.w:Reforma oświatowa wobec wiedzy pedagogicznej”
red.A.Śniegulskiej(red.),Rzeszów 2004,83-95.
11.Homo paedagogicus w XXI wieku.Ciagły proces wychowawczy człowieka w świetle pedagogiki i antropologii chrześcijańskiej w czasach współczesnych,w:Aksjologiczne horyzonty wychowania człowieka XXI wieku.Z.Frączek(red),Rzeszów 2004, 11-25

 

<Przekroczyć próg nadziei >w pedagogii Jana Pawła II,w:25 lecie Pontyfikatu Jana Pawła II.Odpowiednie dać rzeczy słowo.,W.Furmanek(red.) Rzeszów(UR) 2004, s.126-147
13.Rec.książki:Jan Paweł II,Pamięć i tożsamość.Rozmowy na przełomie tysiącleci.Kraków(Znak) 2005,ss.174[w:] Saeculum Christianum.Pismo Historyczno-Społeczne 12(2005) nr.2,s.1-3

 

Prorocy w Starym Testamencie i ich rola w wychowywaniu Izraela w świetle biblijnych opisów powołań.,[w:] Resovia Sacra R.12(2005),s.17-39;
15.Rec. książki:M.Jasiński,Posłannictwo proroka w cyklu Elizeusza.Studium egezegetyczno-teologiczne 1 Krl 19,15-2 Krl 13,21.(Studia i materiały,t.73),Poznań 2004,s.1-207[w:] Resovia Sacra R.12(2005)s.355-358;
16.Powstanie 1-2 Królów w świetle współczesnych badań biblijnych., [w:]Resovia Sacra R.13(2006)s.5-24;

 

Rec.książki:Księgi historyczne Starego Testamentu.Cz.1:dziejopisarstwo izraelskie:KsięgiJozuego,Sędziów,Samuela,Królów.Opracowali:ks.T.Brzegowy(1-2 Krl),ks.J.Łach(1-2 Sm),ks.S.Wypych(Joz-Sdz) [w:] Wprowadzenie w myśl i wezwanie Ksiąg Biblijnych,t.2,red.ks.J.Frankowski.Współredaktor tomu ks.S.Wypych,wyd.USKW,Warszawa 2006,s.288;[w:]Resovia Sacra R.13(2006),s.379-385;
18.Rec.książki:O.Hugolin Langkammer OFM,Teologia Starego Testamentu,WDRz,Rzeszów 2006,s.487;[w:] Resovia Sacra R.13(2006),s.387-390;
19.Rec.książki:O.Hugolin Langkammer OFM,Życie człowieka w świetle Biblii.Antropologia biblijna Satrego i Nowego Testamentu,Poligrafia WSD,Rzeszów 2004,s.509;[w:]Resovia Sacra R.13(2006)s.395-398
20.Tradycyjne i współczesne wizje człowieka a wychowanie jako pomoc człowiekowi (Antropologia i pedagogika auxiliarna) (W.) Koncepcje pomocy człowiekowi w teorii i praktyce (pod red.) Z. Frączek, B. Szluz, Rzeszów 2006 /s. 108 – 122/;

 

Procesy dehumanizacyjne w Europie przełomu XX i XXI wieku a nowe zadania dla współczesnej pedagogiki .[w:] Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego Seria Pedagogiczna. Pedagogika i Psychologia 3. Rzeszów 2006 /s. 33 – 51/.

 

Rec. książki: Jan Paweł II,Pamieć i tozsamość. Rozmowy na przełomie Tysiącleci (Wydanie Polskie: Wyd. Znak), Kraków 2005. ss. 174,. tamże, /s. 359 – 363/.

 

Rec. książki:J. Miąso, Antropologia – Wychowanie – Miłość. Zarys Antropologii wychowania Jana Pawła II, Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2004, ss. 219, tamże, /s. 383 – 385/.

 

Horyzontalny i wertykalny wymiar uniwersytetów w nauczaniu Jana Pawła II [w:] Idea Uniwersytetu w nauczaniu Jana Pawła II (pod red.) W. Furmanka, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2006, /s. 63 – 77/
25.Wertykalny i horyzontalny wymiar uniwersytetów w nauczaniu Jana   Pawła II w:Idea uniwersytetu w nauczaniu Jana Pawła II, red. W.Furmanek ,Rzeszów(UR) 2006,s.63-77;
26.Wybrane aspekty antropologii i podmiotowości człowieka w świetle nauczania Jana Pawła II na temat Rodzaju 2.w:Ioannes Paulus II-In memoriam.Księga Pamiątkowa Stowarzyszenia Biblistów Polskich ku czci Ojca
Świętego Jana Pawła II;red.W.Chrostowski,Warszawa (USKW) 2006, 246 –260;
27.Nauczanie i wychowanie w kontekście współczesnych realiów Unii Europejskiej, Kwartalnik Edukacyjny 2(45)Lato 2006,s.28-37.
28.Człowiek a wychowanie.Europejskie możliwości   i zagrożenia. pod red. J.Łacha, Wyd.UR,Rzeszów 2007,s.1-212,w tym obok Słowa wstępnego redaktora (tamże,s.7-11)siedem artykułów monograficznych:
29.„Ojciec i wychowawca całej Europy”Benedykt z Nursji(ok.480-547 r.)/ tamże,s.21-32/;
30.Europa z „dwoma płucami” a Trzeci świat./tamże,s.33-40/ ;
31.Geniusz kobiet w kształtowaniu właściwego oblicza Europy/tamże,s.41-56/;
32.Przekraczać samego siebie /tamże,s.57-75/
33.Wychowanie a sacrum/tamże,s.105-116/;
34.Wychowanie a uniwersytety/tamże,s.136-148/;
35.Homo europeus w świetle antropologii biblijnej i nauczania Jana Pawła II/tamże,s.149-167/;
36.Zrozumieć Pismo św. we współczesnej hermeneutyce biblijnej [w:] Biuletyn Biblijny,nr.2(1/2007)Okres zwykły, Wyd.WSD Rzeszów 2007,s.25-51

 

Wielkanocne orędzie [w:] Biuletyn Biblijny,nr.4(3/2007).Okres Wielkanocny.Wyd.WSD Rzeszów 2007,s.20-28

 

Śladami patronów Europy,[w:] Wychowawca.Miesiecznik Nauczycieli i Wychowawców Katolickich. Nr.12(1980) Kraków grudzień 2007,s.5-11
III.Artykuły popularno – naukowe:
Po habilitacji:

 

Ten, który ukochał Biblię. Roman Brandstaetter i Biblia., w: „Zwiastun Maryi.” Miesięcznik Sanktuarium M. B. Bocheńskiej 12 (1996), s. 14

 

Ten, który ukochał Biblię … /c. d./ cz. 2., tamże, 1 (1996), 12

 

Prolog dziejów zbawienia w Starym Testamencie. Księga Rodzaju 1-11. W cyklu: Czytając stronice Biblii., tamże, 2 (1997), 4

 

Relacja kapłańska o stworzeniu, tamże, 4 (1997), 5

 

Relacja jahwistyczna o stworzeniu, tamże, 4 (1997), 14

 

Relacja jahwistyczna o raju., tamże, 5 (1997), 9

 

Bratobójstwo Kaina. Noe i potop., tamże 6 (1997), 7

 

Tablica narodów /Rdz 10, 1-32/. Budowa wieży Babel i pomieszanie języków /Rdz 11, 1-9/., tamże, 7 (1997), 5

 

Znaczenie patriarchów w dziejach zbawienia. Abraham., tamże, 8 (1997),6-7

 

Izaak,synEzaw i Jakub /Rdz 25, 19-36, 43/, tamże, 11 (1997), s. 8

 

„Wy niegdyś knuliście zło … Bóg zamierzył to jednak jako dobro!” /Rdz 50, 20/E/: Dzieje Józefa Egipskiego., tamże 6 (1998), 15

 

Księga Wyjścia /LXX: Exodus, Wj 1, 1-40,38/, tamze, 12 (1997), 6-7

 

Wejście do Kanaanu – Ziemi Obiecanej. Epoka Sędziów /Joz-Sdz/., tamże, 8 (1998), s. 13

 

Teologia życia w lamentacyjnych utworach Psałterza., tamże,2 (1998), 5-6

 

Teologia życia w hymnach Psałterza., tamże, 3 (1998), s. 6

 

Teologia życia w dziękczynieniach jednostki i narodu., tamże, 4 (1998), s. 5

 

„Rozchodzi się o życie obojga…”., tamże, 12 (1997), ss. 6-7

 

(…),,żeby wyzwolić w nas miłość,ów hojny i bezinteresowny dar własnego <Ja>”.Recenzja książki:Jan Paweł II,Pamięć i tożsamość.Rozmowy na przełomie tysiącleci.,Znak Kraków 2005,ss.5-8(red.).9-174 w: ,,Głos parafii” Dwumiesięcznik parafii św.Pawła w Bochni :Nr.2(2005),XVI-XVII
19.Benedykt znaczy „błogosławiony”.Z serii:Patroni i wychowawcy Europy.(I),w:,,Głos parafii”.Dwumiesięcznik parafiii św.Pawła w Bochni : Nr.4(2005),16-17
20.Błogosławieństwo czy przekleństwo pracy? Z serii:Patroni i wychowawcy Europy(III),Głos parafii:Nr.1(104) Marzec 2006,s.12-13
21.Słowiańszczyzna i jej wychowanie.Z serii:Patroni i wychowawcy Europy (IV/I/),tamże,Nr.2(105) Wielkanoc 2006,s.18-19;
22..Europa z dwoma płucami, a „trzeci świat.”.Z serii:Patroni i wychowawcy Europy(V/II),tamże ,Nr.3(106) Czerwiec 2006,s.16-17;
23.Bracia sołuńscy :Cyryl i Metody(II poł.IX w.).Z serii:Patroni i wychowawcy Europy(VI/III),tamże,Nr.4(107)Wrzesień 2006,s.14-15
IV. Współpraca :
1.przy S. Łach,J.Łach, Księga Psalmów. Wstęp – Przekład z oryginału – Komentarz – Ekskursy, w: PŚST, T. VII, cz. 2, Poznań (Pallottinum) 1990, 1-738, podziękowanie we wstępie tamże,s. 7
V.Konsultacja naukowa do wydania polskiego:
1.G. Vigini, Ewangelie i Dzieje Apostolskie. Tekst z komentarzem. Konsultacja włoskiej edycji: R. Fabri., Lublin/Paulistki/2000,1-719, Wprowadzenie do polskiego wydania, tamże., s. 5-7;
VI.Recenzja wydawnicza:
1.Kontemplacja miłości.,A.Garbarza(red.),Jasło-Rzeszów 2004,1-521
VII. Przeznaczone do druku:
Hasła biograficzne do ,,Słownika polskich historyków wychowania XIX i XX wieku.”, red.A.Meissner
1-7. Biogramy:Chotkowski Władysław Longin, Kielar Władysław Paweł,Rechowicz Marian Józef,Węglewicz Mieczysław,Mańkowski Alfons,.Szydelski Szczepan,Załęski Stanisław)
8.Pomóc człowiekowi.Studium z antropologii wychowania i pedagogiki auxiliarnej.   Wyd.UR Rzeszów(w druku)
Razem: A./Przed habilitacją: 1 książka i 9 artykułów.B./Po habilitacji : 7 książek i 64 artykuły(recenzje) , a także współpraca przy jednej książce i jedna konsultacja naukowa do polskiego tłumaczenia oraz jedna recenzja wydawnicza.W druku 1 książka i 7 art. i 4 recenzje(11).[9]
[1] Dokumenty świeckie podają błędnie datę mojego urodzenia, łącząc ją z dniem 7 maja tegoż roku.
[2] Rok i nr księgi chrztów: 1948 T.III Gorzków str.73 poz.1
[3] fundator , budowniczy kaplicy i klasztoru SS.Franciszkanek Misjonarek Maryi w Gorzkowie,orientalista, „ojciec powojennej Biblistyki w Polsce” i pierwszy konsultor Papieskiej Komisji Biblijnej i profesor KUL-u, autor wielu dzieł naukowych głównie z Piśma św. , mój stryj i brat ojca.por. moja dedykacja w książce: Stary Testament o swoich największych postaciach,Rzeszów 2002,s.5
[4] Syn Antoniego i Marii Śmietana
[5] Córka Jana i Małgorzaty Nawrocka
[6] Ojciec mojego taty należał w okresie międzywojennym m.inn.do ugrupowania Wincentego Witosa(1875-1945)
[7] J.Łach,Z myślą o rodzinie,Z serii autora:Homo paedagogicus(Człowiek jako pedagog)(skrót:HP):T.I,Tarnów 1995,ss.169;Tenże,Stary Testament o swoich największych postaciach..W tej samej serii:;HP:T.II.,Rzeszów 2002 ,ss.325 ; Tenże,Ewangelie wczoraj i dziś.W tej samej serii;HP:T.III.,Rzeszów 2002,ss.174.;Tenże,Człowiek a kultura. Zarys i wybrane zagadnienia z antropologii kulturowej(I).W tej samej serii:HP. T.IV,Rzeszów 2004,s.1-171;Tenże,Człowiek a kultura.(II).Kształtowanie etyczno-pedagogicznej dojrzałości człowieka. W tej samej serii:Homo paedagogicus.T.V, tamże,s.172-335;Tenże,Wychowawcze posłannictwo Słowa.Zarys i wybrane zagadnienia.W tej samej serii:HP.T.VI,Rzeszów 2004,ss.231;Tenże(red.),Człowiek a wychowanie.Europejskie możliwości i zagrożenia.Rzeszów
2006;Tenże,1-2 Królów.Wstęp historyczno-krytyczny- Przekład z oryginału-Komentarz-Ekskursy w:PŚST T.IV,cz.2 pod red.R.Rubinkiewicza,Pallottinum Poznań 2006
[8]Np.Melek a nagid w 1-2 Królów w świetle innych tekstów biblijnychi pozabiblijnych.,w: Stworzył Bóg człowieka na swój obraz.Księga pamiątkowa dla bp prof.M.Gołębiowskiego w 65r.urodzin.W.Chrostowski(red.),Warszawa(Vocatio) 2002,263-278; Tenże,Z problematyki literackiej 1-2 Królów.,w:Coll Th(2002) z.1,s.45-56;Tenże,Biblijna religijność „jesieni życia”,Rzeszów w:Pedagogika jesieni. Problemy wychowawcze ludzi starszych.,J.Homplewicz(red.),Rzeszów 2003,21-30;Tenże,Zasada dobrowolności nauczania religii jako problem aktualnej reformy szkolnictwa w Polsce.w:Reforma oświatowa wobec wiedzy pedagogicznej” red.A.Śniegulskiej(red.),Rzeszów 2004,83-95.Tenże:Recenzja wydawnicza:Kontemplacja miłości.,A.Garbarza(red.),Jasło-Rzeszów 2004,1-521; Tenże,Homo paedagogicus w XXI wieku.Ciagły proces wychowawczy człowieka w świetle pedagogiki i antropologii chrześcijańskiej w czasach współczesnych,w:Aksjologiczne horyzonty wychowania człowieka XXI wieku.Z.Frączek(red),Rzeszów 2004,s.11-25 Tenże, <Przekroczyć próg nadziei >w pedagogii Jana Pawła II,w:25 lecie Pontyfikatu Jana Pawła II.Odpowiednie dać rzeczy słowo.,W.Furmanek(red.) Rzeszów(UR) 2004, s.126-147;Tenże,Prorocy w Starym Testamencie i ich rola w wychowywaniu Izraela w świetle biblijnych opisów powołań. W:Resovia Sacra R.12(2005),s.17-39;Tenże, …,,żeby wyzwolić w nas miłość,ów hojny i bezinteresowny dar własnego <Ja>”.Recenzja książki:Jan Paweł II,Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci.,Znak Kraków 2005,ss.5-8(red.).ss.9-174 w: ,,Głos parafii” Nr.2(100) Czerwiec 2005,s.16-17;Tenże,Benedykt znaczy „błogosławiony”.Z serii:Patroni i wychowawcy Europy.(I),w:Głos parafii Nr.4(2005),16-17;Tenże,Reguła benedyktyńska i jej wpływ na kształtowanie oblicza cywilizacyjnego,wychowawczego i duchowego Europy.Z serii: Patroni i wychowawcy Europy(II),tamże.Nr.5(103) Grudzień 2005,s.20-21; Tenże,Błogosławieństwo czy przekleństwo pracy? Z serii:Patroni i wychowawcy Europy(III),tamże:Nr.1(104) Marzec 2006,s.12-13;Tenże,Słowiańszczyzna i jej wychowanie.Z serii:Patroni i wychowawcy Europy (IV/I/),tamże,Nr.2(105) Wielkanoc 2006,s.18-19;Tenże,Europa z dwoma płucami, a „trzeci świat.”.Z serii:Patroni i wychowawcy Europy(V/II),tamże ,Nr.3(106) Czerwiec 2006,s.16-17;Tenże,Bracia sołuńscy :Cyryl i Metody(II poł.IX w.).Z serii:Patroni i wychowawcy Europy(VI/III),tamże,Nr.4(107)Wrzesień 2006,s.14-15;Tenże,Wertykalny i horyzontalny wymiar uniwersytetów w nauczaniu Jana   Pawła II w:Idea uniwersytetu w nauczaniu Jana Pawła II, red. W.Furmanek ,Rzeszów(UR) 2006,s.63-77 Tenże,Wybrane aspekty antropologii i podmiotowości czlowieka w świetle nauczania Jana Pawła II na temat Rdz 2.,w:Ioannes Paulus II –In memoriam.Księga Pamiątkowa Stowarzyszenia Biblistów Polskich ku czci Ojca Świetego Jana Pawła II.,red.W.Chrostowski,Wyd.USKW Warszawa 2006,s.246-260
[9] Rec.książki:1.Krystyna Ablewicz,Teoretyczne i metodologiczne podstawy pedagogiki antropologicznej.Studium sytuacji wychowawczej.,Wyg UJ,Kraków 2003,s.286[w:] Zeszyty Naukowe UR ;2.Rec.książki:Stanisław Litak,Historia wychowania.Do wielkiej rewolucji francuskiej.T.1,Wyd.WAM WSF-P „Ignatianum”,Kraków 2004,s.244[w:] tamże (w druku) 3.Rec.książki:Jan Draus,Ryszard Terlecki,Historia wychowania.Wiek XIX i XX.T.2 Wyd.WAM WSF-P „Ignatianum”,Kraków 2005,dodruk 2006,s.333[w:] tamże 4.Rec. książki:Dariusz Dziadosz,ks.Monarcha odrzuczony przez Boga i lud.Proces redakcji tradycji o Saulu.Wyd.Arch.Przemyskiej,Przemyśl 2006,s.582 [w:],Resovia Sacra(w druku)